Symbiose van architectuur en klimaattechniek

Symbiose van architectuur en klimaattechniek

Eeuwenlang heeft de architectuur rekening gehouden met het klimaat op de locatie van gebouwen, en werden gebouwen zorgvuldig ontworpen op de toetreding van licht en lucht en het weren dan wel toelaten van zonnewarmte. Integraal ontwerpen in optima forma! 

In de loop van de geschiedenis hebben architectuur en klimaattechniek zich echter ontwikkeld als strikt gescheiden domeinen. De rol van de architect als integraal ontwerper is hierdoor uitgehold. De ontwikkeling van de klimaattechniek vanaf het einde van de 19e eeuw heeft architecten een grote ontwerpvrijheid gegeven, maar de kunst en wetenschap om gebouwen te ontwerpen in de context van verwarming, ventilatie, verlichting en koeling zijn daardoor grotendeels verloren gegaan. Gebouwen zijn hierdoor geheel afhankelijk geworden van installaties en energie. Ironisch genoeg is de tevredenheid van gebruikers over het binnenklimaat hieraan niet evenredig.

Volgens Vitruvius, een architect en ingenieur uit de Romeinse tijd, moet een gebouw voldoen aan de drie kwaliteitseisen van firmitas, utilitas, venustas oftewel sterkte, nuttigheid en schoonheid (Vitruvius 85- 20 v.Chr.). Een gebouw dat aan de eerste en de derde kwaliteitseis voldoet zal niet voortijdig instorten en evenmin snel worden afgebroken, waardoor het in principe ook een duurzaam gebouw is. De tweede kwaliteitseis is meer tijdgebonden en omvat in de 21e eeuw naast functionaliteit en flexibiliteit vooral binnenmilieukwaliteit en energiezuinigheid.

Energiebesparing in gebouwen is tot dusver het domein geweest van de bouwfysica en de installatietechniek. Beide hebben ontegenzeggelijk grote prestaties op dit gebied geleverd. Maar de architectuur, de discipline met de grootste impact op de gebouwde omgeving, is hierbij grotendeels afzijdig gebleven. Het ontwerpen van een gebouw als klimaatmachine is hierdoor ook een taak geworden van de architect, die daarmee tevens mede verantwoordelijk wordt voor het binnenklimaat en de energiehuishouding. Een onvermoed intellectueel en artistiek potentieel wordt hierdoor ingeschakeld voor een intrinsiek integraal ontwerp.

Ventilatie heeft tot doel verontreinigingen in het binnenmilieu af te voeren, en omdat buitenlucht in het algemeen een betere kwaliteit heeft als mechanische toegevoerde lucht presteert natuurlijke ventilatie in principe beter dan mechanische ventilatie. Er moet dan wel voor worden gezorgd dat mensen hun ventilatievoorzieningen niet hoeven te sluiten omdat ze last ondervinden van tocht en/of lawaai bijvoorbeeld bij een stevige wind op de gevel en/of bij lage buitentemperaturen. Veel gebouwen met natuurlijke luchttoevoer lijden aan dit euvel, vooral ‘s winters, met als gevolg ernstige onderventilatie en slechte binnenluchtkwaliteit.

Naast een goede luchtkwaliteit is thermisch comfort op de werkplek een belangrijke parameter voor elk individu.  Wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond dat de kwaliteit van het binnenmilieu ook invloed heft op de productiviteit van mensen en van een organisatie.

Thermisch comfort wordt in normen gedefinieerd als ”een gemoedstoestand die tevredenheid uitdrukt met de thermische omgeving”. Thermisch comfort beschrijft dus de psychologische toestand van een mens die aangeeft of iemand het in een bepaalde mate warm of koud heeft. Er moet dus inzicht zijn in de fysische omgeving, zoals de temperaturen, luchtsnelheden en luchtvochtigheid, de mate en snelheid waarin deze variëren, in menselijke aspecten als het activiteitenniveau, kleding en ervaringen en verwachtingen.

Thermisch comfort is belangrijk omdat ontevredenheid over de thermische omgeving, zeker als dat structureel en langdurig is, invloed heeft op het moreel en de prestatie. Verder beïnvloed de temperatuur de chemische samenstelling en activiteit van de lucht en heeft de luchtkwaliteit invloed op de gezondheid. En niet in de laatste plaats heeft thermisch comfort grote invloed op het energiegebruik. Onvoldoende begrip van thermisch comfort leidt in de praktijk tot een onnodig hoog energiegebruik door bijvoorbeeld te hoge temperaturen in de winter en te lage temperaturen in de zomer.

Adressen

België
MediaXel
Maria van Hongarijelaan 64
BE - 1083 Brussel
+32 (0)2 772 40 47
+32 (0)2 771 98 01 (fax)

Vertegenwoordiging Italië
Casiraghi Global Media srl
Via Cardano 81
IT - 22100 Como - Italia
+39 031261407

Contact

Secretariaat : Pascale Cloots

Advertenties :

Hoofdredacteur : Nicolas Houyoux

Podcast en webinars : Lylian Kubiak

Social Media : Vincent de Puydt

Verantwoordelijke uitgever :
Philippe Maters

Social

MediaXel bvba - © 2021 - 
Verantwoordelijke uitgever : Philippe Maters, Maria van Hongarijelaan 64, BE - 1083 Brussel