Iconische Belgacom-toren in Gent krijgt nieuw leven

Na meer dan twintig jaar kent het dossier rond de voormalige Belgacom-toren in Gent een doorstart. De ontwikkelaar dient een nieuwe omgevingsvergunning in die op enkele punten radicaal verschilt van de vorige plannen: er wordt 20% minder gebouwd en 25% meer groen voorzien. LIFE transformeert de brutalistische landmark tot een levendige, groene woonplek met onderin publieke functies en een publiek toegankelijke stadstuin van maar liefst 3.000 vierkante meter. Er wordt bewust gekozen om naast de toren geen concurrerende tweede toren te voorzien. De ambitie is om in 2027 de eerste steen te leggen.

De brutalistische toren tussen de Oude Beestenmarkt en Portus Ganda, in de jaren 70 ontworpen door architecten Dirk en Geo Bontinck, staat in de volksmond bekend als “het lelijkste gebouw van Gent”. Binnenkort ondergaat de site een totale metamorfose. Het complex zal plaats bieden aan 105 appartementen. De onderste laag van de gebouwen wordt gereserveerd voor publieke functies die dynamiek naar de buurt brengen, zoals horeca, een wellness en kantoorruimtes.

Stalen elastiek

Voor het ontwerp zet LIFE de samenwerking met Coussée Goris Huyghe architecten voort. Dit Gentse bureau - dat eerder ook stadsbibliotheek De Krook tekende - won tien jaar geleden al de architectuurwedstrijd voor de site, na een intensief traject met buurtbevragingen. Om de toren visueel te verzachten, ontwierpen zij een stalen structuur die als een soort elastiek rond het gebouw zal worden gespannen. De nieuwe ontwikkelaar opteerde er bewust voor om de oorspronkelijke keuze van de Gentenaar niet terug in vraag te stellen. De huidige vergunningsaanvraag gaat zelfs een heel stuk meer richting het oorspronkelijke wedstrijdontwerp dan de vergunning die werd verleend aan de vorige eigenaar.

Divers woonaanbod

Het project zet sterk in op een diverse mix van bewoners. De appartementen in de toren zelf krijgen twee tot vier slaapkamers en bewoonbare oppervlaktes tussen 150 en 250 vierkante meter. Op het dak van de toren komt een unieke penthouse met een tuin rondom. Achter de toren verrijzen drie lagere gebouwen van drie tot zes verdiepingen, met compactere appartementen tussen 70 en 150 vierkante meter en één tot drie slaapkamers.

20% van het totale toekomstige woonaanbod op de site wordt gereserveerd voor 'bescheiden wonen': compacte en betaalbare woningen die de aanbevelingen van de Vlaamse Codex Wonen volgen, en via de vrije markt worden aangeboden.

Groene rustplek met internationale allures

Niet alleen het gebouw, maar ook de volledige omliggende buitenruimte wordt drastisch onthard en opgewaardeerd. Samen met een collectief rond gerenommeerd landschapsarchitect Piet Oudolf, wereldwijd bekend van onder meer de High Line in New York en de tuin rond Museum Voorlinden, plant LIFE een publiek toegankelijke stadstuin van 3000 vierkante meter - een nieuwe, groene hotspot voor alle Gentenaars. Aansluitend op deze publiek toegankelijke stadstuin zal een grote binnentuin voor de bewoners en gebruikers van de site voorzien worden, waardoor de doorlopende oppervlakte voor fauna en flora zo mogelijk nog veel groter wordt.

"We hebben de ambitie dat je het gebouw op Google Maps nauwelijks moet kunnen zien liggen, doordat alle technieken zijn weggewerkt in de kelder en de daken volledig worden ingevuld als aaneengesloten groene zone voor fauna en flora", klinkt het bij Toon Haverals, Managing Partner van LIFE. “Als kers op de taart werden ook nog eens planten en bomen voorzien in het ontwerp van de gevels waardoor het groen op maaiveldniveau naadloos wordt verbonden met het groen op de daken.”

Als knipoog naar het verleden wordt momenteel onderzocht of de herkenbare oude luifels van de toren hergebruikt kunnen worden als zitbanken in de tuin. De Doornsteeg wordt verbreed en intensief vergroend, mede doordat het gebouw drie meter verder van de straat wordt geplaatst dan in de oorspronkelijke plannen. Tot slot wordt door de stad Gent overwogen om ook de versteende berm die grenst aan de Oude Beestenmarkt intensief te vergroenen.

Zoals bij elk LIFE-project is het voor de ontwikkelaar een prioriteit om een positieve bijdrage te leveren aan de buurt. Bij de Portus-site zit die maatschappelijke meerwaarde vooral in de aanleg van een openbare stadstuin voor de Gentenaars. Daarnaast wordt alles op alles gezet om de ecologische voetafdruk en de CO2-uitstoot zoveel mogelijk te beperken.

"De aanleg van dit publiek domein vraagt een aanzienlijke investering, maar we zijn ervan overtuigd dat dit project een echte win-win wordt: voor de toekomstige bewoners, voor ons als risiconemende private ontwikkelaar, én voor de Gentenaar. We bouwen minder volume, behouden de bestaande structuur, planten meer dan 100 extra bomen en waarderen de Donkersteeg op door ze breder en groener te maken. Ook tijdens de realisatie proberen we de impact zo klein mogelijk te houden. Door bijvoorbeeld de bestaande fundering van de reeds gesloopte achterbouw te hergebruiken, besparen we de buurt heel wat vrachtverkeer, uitstoot en geluidshinder", aldus Toon Haverals, Managing Partner van LIFE.

De 'oude dame' wordt in ere hersteld

Na twintig jaar in de portefeuille van Gedevco, nam LIFE eind 2024 het project over. Dankzij hun sterke expertise in complexe herbestemmingen, kon LIFE met een frisse, vernieuwende blik naar het dossier kijken. De ontwikkelaar kiest er bewust voor om bestaande structuren met een gelaagd verhaal te respecteren en te herontwikkelen in plaats van volledig te slopen.

“De omgevingsvergunning is inmiddels officieel aangevraagd. Deze week wordt een infosessie georganiseerd voor omwonenden in Bar Bidon aan de overkant. Als de procedure vlot verloopt, starten we de bouw in 2027, zodat de eerste bewoners in 2030 hun intrek kunnen